ANAPEN

Anapen

Voor wie is de informatie op deze pagina bestemd?
Wat is anafylaxie?
Wat zijn de symptomen van anafylaxie?
Hoe wordt de oorzaak van anafylaxie vastgesteld?
Hoe kan anafylaxie worden behandeld?
Adrenaline (de Anapen)
Wat is Anapen?
Hoe wordt de Anapen gebruikt?
Praktische tips
Wat is het Nederlands Anafylaxis Netwerk?
Meer Anapen op deze website

Voor wie is de informatie op deze pagina bestemd?

De onderstaande informatie is bestemd voor patiënten die de Anapen voorgeschreven hebben gekregen via hun huisarts of specialist én voor patiënten die reeds bekend zijn met een ernstige allergische reactie (anafylaxie) en/of het gebruik van een adrenaline auto-injector. Bovendien is op deze pagina interessante en nuttige informatie te vinden voor bijvoorbeeld de (groot)ouders of anderen in de directe leefomgeving van de patiënt.

De Anapen is een adrenaline auto-injector (= een automatische adrenalinespuit) die wordt ingezet bij ernstige allergische reacties (anafylaxie). De Anapen wordt voorgeschreven aan patiënten:

die bekend zijn met anafylaxie
uit voorzorg, omdat zij overgevoelig reageren op stoffen die anafylaxie kunnen uitlokken

Wat is anafylaxie?

Anafylaxie is een ernstige, allergische reactie van het lichaam waarbij meerdere organen betrokken zijn en die levensbedreigend kan zijn.

Anafylaxie kan optreden nadat de patiënt is blootgesteld aan een stof (allergeen) waar hij of zij overgevoelig op reageert. De voornaamste veroorzakers van anafylaxie zijn:

insectenbeten of -steken (van ondermeer wesp, bij en hommel)
voedingsmiddelen (waaronder pinda's, noten, vis, schaal- en schelpdieren)
geneesmiddelen (ondermeer antibiotica en vaccins)
latex (verwerkt in bijvoorbeeld handschoenen, ballonnen, condooms)

In enkele gevallen kunnen ook kou, inspanning of onbekende (= idiopatische) oorzaken een anafylaxie opwekken, dit is echter zeer zeldzaam.

Wat zijn de symptomen van anafylaxie?

De eerste symptomen van anafylaxie kunnen binnen een paar seconden tot ongeveer 2 uur na de blootstelling aan het allergeen ontstaan. Anafylaxie beïnvloedt verschillende orgaansystemen zoals de huid, bovenste luchtwegen (neus/keel), onderste luchtwegen (longen) en het hart- en vaatstelsel. Veel voorkomende symptomen staan in tabel 1 weergegeven.

Tabel 1: Symptomen van anafylaxie per orgaanstelsel

Huid	Luchtwegen	Maag- darmkanaal	Hart- en vaatstelsel	Algemeen
Jeuk	Jeuk en/of zwelling van lippen, tong, keel	Buikkrampen	Bloeddrukdaling	Gevoel van onbestemdheid
Uitslag	Moeite met slikken	Misselijkheid	Duizeligheid/flauwvallen
Galbulten	Heesheid	Overgeven	Bewusteloosheid
Zwelling	Druk op de borst	Diarree	Hartstilstand
	Kortademigheid
	Piepende ademhaling
	Jeukende, waterige ogen
	Loopneus

Niet alle symptomen behoeven altijd op te treden. Over het algemeen wordt van anafylaxie gesproken wanneer symptomen van tenminste de luchtwegen en het hart- en vaatstelsel samen optreden. Nadat een anafylaxie is doorgemaakt behoeft een volgende blootstelling aan het allergeen niet opnieuw tot een anafylaxie te leiden. Echter het gevaar voor een nieuwe anafylaxie is altijd aanwezig.

Hoe wordt de oorzaak van anafylaxie vastgesteld?

Voor een patiënt met een kans op, of een eerder doorgemaakte, anafylaxie is het vaststellen van het allergeen dat de reactie uitlokt van groot belang. De huisarts of specialist kan op basis van het medisch verleden van de patiënt en met aanvullend onderzoek (bijvoorbeeld een huidtest of bloedonderzoek) bepalen welk allergeen of allergenen de boosdoener is of zijn.

Hoe kan anafylaxie worden behandeld?

De enige manier om een anafylaxie te voorkomen is het vermijden van de oorzakelijke allergenen. Soms is dit moeilijk, bijvoorbeeld omdat niet altijd duidelijk is of een bepaald voedingsmiddel is verwerkt in voedsel. Het vermijden van een insectensteek is ook niet altijd mogelijk. Voor praktische adviezen over de vermijding van allergenen kan worden overlegd met de behandelend arts.

Adrenaline (de Anapen)

Hoewel een patiënt kan proberen allergenen te vermijden die anafylaxie opwekken, kan blootstelling meestal niet volledig worden voorkomen.

Na blootstelling aan een oorzakelijk allergeen kan alleen een beperkte reactie optreden zoals bijvoorbeeld roodheid en jeuk aan de huid. In dat geval kan eerst het verdere verloop van de reactie afgewacht worden. Waneer ernstiger klachten opkomen of wanneer men twijfelt over de ernst van de klachten dan moet adrenaline worden toegediend middels de Anapen. Daarnaast dient medische hulp ingeschakeld te worden (bel 112).

Wanneer na blootstelling aan een oorzakelijk allergeen tenminste symptomen aan de luchtwegen en hart- en vaatstelsel samen optreden, dient direct gehandeld te worden. De directe behandeling van anafylaxie bestaat uit het toedienen van adrenaline middels de Anapen. Daarnaast dient medische hulp ingeschakeld te worden (bel 112).

Adrenaline is een lichaamseigen stof die de bloeddruk verhoogt, de luchtwegen verwijdt en zwelling van bijvoorbeeld de huid en de keel tegengaat. De Anapen bevat adrenaline die met behulp van de automatische injectienaald toegediend wordt en die direct de symptomen van anafylaxie tegengaat.

Wat is Anapen?

Anapen is een adrenaline auto-injector voor éénmalig gebruik en is verkrijgbaar in twee varianten. Wanneer welke variant dient te worden gebruikt wordt in tabel 2 aangegeven.

Tabel 2: Overzicht Anapen varianten.

Welke patiënt?	Welke variant?	Hoeveel adrenaline per dosis?
van 15 tot 30 kilogram	Anapen Junior (kleur: geel)	150 microgram
vanaf 30 kilogram	Anapen (kleur: groen)	300 microgram

Naast Anapen en Anapen Junior is ook de zogenaamde Anapen Trainer (kleur: grijs) beschikbaar. Deze Anapen Trainer bevat geen naald en geen adrenaline en is bedoeld:

voor de patiënt: om zelf het gebruik van de Anapen te oefenen
voor de omgeving van de patiënt (familie, vrienden, collega's, de directe omgeving op school of bij de opvang): ter instructie wanneer de patiënt een anafylaxie doormaakt en handelend moet worden opgetreden.

Anapen Trainer kan worden besteld bij het Nederlands Anafylaxis Netwerk (NAN), zie onder aan deze pagina voor verdere informatie.

Hoe wordt de Anapen gebruikt?

Wanneer na blootstelling aan een oorzakelijk allergeen tenminste symptomen aan de luchtwegen en hart- en vaatstelsel samen optreden, dient direct gehandeld te worden. In onderstaande figuren wordt uitgelegd hoe de Anapen gebruikt moet worden.

1 Verwijder de zwarte naaldkap

2 Verwijder de zwarte beveiligingskap van de rode ontspanknop

3 Druk de Anapen (Junior) stevig tegen de buitenkant van de dij en druk op de rode ontspanknop. Indien nodig kan de injectie door dunne kleding (spijkerstof) worden toegediend.

4 De Anapen (Junior) gedurende 10 seconden indrukken en op de plaats houden zodat de volledige dosis wordt toegediend. Na de injectie ongeveer 10 seconden licht wrijven over de injectieplek.

Als na tien minuten de verschijnselen van anafylaxie nog niet zijn verminderd moet een tweede injectie worden toegediend.

Het toedienen van adrenaline kan levensreddend werken. Echter voor een goede behandeling van anafylaxie is na het gebruik van Anapen altijd verdere medische hulp nodig! Bel 112 en geef door dat medische hulp nodig is vanwege een anafylaxie en dat Anapen is gebruikt.

Na gebruik van Anapen kunnen bijwerkingen optreden zoals hartkloppingen, zweten, misselijkheid of nervositeit.Aangezien deze bijwerkingen veel minder ernstig zijn dan de gevolgen van een anafylaxie dient Anapen, indien nodig, zonder aarzelen gebruikt te worden.

Praktische tips

Zorg ervoor de Anapen altijd bij de hand te hebben! Verstandig is meer dan één Anapen in bezit te hebben zodat een Anapen altijd binnen handbereik is (bijvoorbeeld één thuis en één in de schooltas)
Let goed op de houdbaarheidsdatum van de Anapen! De houdbaarheidsdatum, die op de kartonnen verpakking en op de Anapen zelf staat vermeld, is de datum tot wanneer de Anapen kan worden gebruikt. Op de website van het Nederlands Anafylaxis Netwerk (zie onder aan deze pagina) kan deze houdbaarheidsdatum worden ingevoerd. Middels een e-mail wordt dan tijdig aangegeven wanneer de houdbaarheid van de Anapen verloopt en een herhaalrecept bij de arts moet worden aangevraagd.
Informeer de sociale contacten zoals familie, vrienden, collega's, de directe omgeving op school of bij de opvang, over de gevaren van anafylaxie! Leg het gebruik van de Anapen aan hen uit en gebruik hiervoor bijvoorbeeld de Anapen Trainer.
Oefen regelmatig het gebruik van de Anapen met de Anapen Trainer.
De Anapen is geschikt voor éénmalig gebruik, vraag daarom na gebruik altijd direct een nieuwe Anapen bij uw arts.
Het is verstandig om medische gegevens altijd bij de hand te hebben. Anderen kunnen dan, indien nodig, de juiste maatregelen treffen.

Wat is het Nederlands Anafylaxis Netwerk?

Het Nederlands Anafylaxis Netwerk (NAN) is een patiëntenorganisatie voor iedereen die kans heeft op een levensbedreigende allergische reactie. Het is een kennisnetwerk van ervaringsdeskundigen en ((para)medische) professionals. Op de website van het Nederlands Anafylaxis Netwerk (link) kan veel informatie gevonden worden over het omgaan met anafylaxie. Via het Netwerk kunnen tevens de Anapen Trainer en het Anapen Etui worden besteld. Het Anapen Etui is een handig klein etui dat kan worden gebruikt om twee Anapennen mee te nemen. Zo wordt de Anapen beschermd tegen stoten en schokken.